ศูนย์จัดการวัสดุไม่ใช้แล้วแบบมีส่วนร่วมเทศบาลตำบลบ้านสา

กระบวนการกำจัดขยะชุมชน....ตำบลบ้านสา



ข้อมูลพื้นฐานตำบลบ้านสา
     - จำนวนประชากร ๕,๑๒๓ คน
     - ประชากรชาย ๒,๕๖๘
     - ประชากรหญิง ๒,๕๕๕
     - จำนวนครัวเรือน ๑,๖๑๓ ครัวเรือน
     - จำนวนหมู่บ้าน ๑๐ หมู่บ้าน
     - ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม

ปริมาณขยะชุมชนในประเทศไทย


การจัดลำดับความสำคัญในการจัดการเศษวัสดุไม่ใช้แล้ว

มูลเหตุในการจัดการวัสดุที่ไม่ใช้แล้วอย่างยั่งยืน
1. ชาวบ้านไม่มีที่ทิ้งขยะ ต้องนำไปฝังและหรือเผาตามความเชื่อตามครัวเรือน
2. ชาวบ้านร้องเรียนมายังเทศบาลให้ช่วยแก้ไขปัญหาขยะในตำบลบ้านสา
3. กรมป่าไม้ไม่ให้นำขยะไปฝังกลบในพื้นที่ป่าอนุรักษ์
4. ขยะเป็นปัญหาขยะใหญ่ส่งผลกระทบกับชาวบ้านทุกระดับ

ความเป็นมา

เดิมตำบลบ้านสา มีการจัดการขยะด้วยตนเอง ราษฎรในตำบลบ้านสา มีวิธีการจัดการขยะแบบที่ไม่ถูกสุขลักษณะ เช่น การเผา การฝังกลบ เป็นต้น ต่อมาบ้านแป้นโป่งชัย หมู่ที่ 9 ต.บ้านสาฯ ได้มีแนวคิดที่จะดำเนินการด้านการจัดการขยะให้ถูกวิธีจึงได้ริเริ่มโครงการปุ๋ยหมักจากเศษพืชการทำน้ำหมักชีวภาพ ขึ้นภายในหมู่บ้าน แต่ยังไม่มีการขยายผลไปยังหมู่บ้านอื่น ๆ ภายในตำบลบ้านสา จากนโยบายของนายกเทศมนตรีตำบลบ้านสาได้มีแนวคิดเกี่ยวกับการจัดการขยะให้ถูกวิธีและยั่งยืน จึงได้นำผู้นำชุมชนศึกษาดูงานด้านการจัดการขยะ ณ เทศบาลตำบลเมืองแกลง จังหวัดระยอง ประกอบกับมีผู้ไม่ประสงค์ดีนำขยะมากองทิ้งไว้ที่หน้าสำนักงานเทศบาลฯ จากนั้นนายกเทศมนตรีตำบลบ้านสาจึงมีแนวคิดและปรึกษาหารือกับบริษัทปูนซิเมนต์ไทย (ลำปาง) จำกัด เพื่อหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาเรื่องการจัดการขยะให้ถูกต้อง ถูกสุขลักษณะ และยั่งยืน เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2553 ณ บ้านสาแพะ หมู่ที่ 3 ได้มีการจัดเวทีประชาคมเพื่อหาแนวทางและวิธีแก้ไขเรื่องขยะ ซึ่งประกอบด้วย พระสงฆ์, ผู้บริหารเทศบาลตำบลบ้านสา, สมาชิกสภาฯ , ตัวแทนผู้สูงอายุ, กำนันตำบลบ้านสา, ผู้ใหญ่บ้านทุกหมู่บ้าน, ประธานแม่บ้าน, ประธาน อสม. โรงเรียนทั้ง 3 โรงเรียน , รพ.สต.บ้านสาและตัวแทนปูนลำปาง



สรุปผลการประชุมเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2553

“การหาพื้นที่ฝังกลบ ภายในพื้นที่ตำบลบ้านสา” แต่ติดปัญหาการขอใช้พื้นที่ จึงหาแนวทางการดำเนินงานต่อไป...

เทศบาลตำบลบ้านสาร่วมกับบริษัทปูนซิเมนต์ไทย (ลำปาง) จำกัด

ได้นำคณะผู้นำชุมชนไปศึกษาดูงานเมื่อวันที่ 17 – 19 มกราคม 2554 เรื่องการจัดการขยะอย่างถูกวิธีและยั่งยืน ณ ศูนย์ขยะรีไซเคิลขยะชุมชน หมู่บ้านพบสุข เทศบาลนครปากเกร็ด จ.นนทบุรี และ เทศบาลตำบลกระดังงา จ.สมุทรสงคราม

ณ ศูนย์จัดการขยะรีไซเคิล หมู่บ้านพบสุข จ.นนทบุรี


ณ เทศบาลตำบลกระดังงา จ.สมุทรสงคราม


แนวทางในการดำเนินโครงการและประชาคมหมู่บ้าน
ปูนลำปาง ร่วมกับ เทศบาลตำบลบ้านสา ดำเนินโครงการภายใต้การลงนามให้ความร่วมมือซึ่งกันและกัน ดังนี้

ปูนลำปาง
1. จัดหา งบประมาณสำหรับจัดตั้งศูนย์จัดการวัสดุไม่ใช้แล้ว ณ ต.บ้านสา
2. ให้ความรู้/สร้างความเข้าใจ ในเรื่องการคัดแยกและการใช้ประโยชน์จากวัสดุไม่ใช้แล้ว กับ ต.บ้านสา
3. ติดตั้งเครื่องจักรเพิ่มเติมที่ปูนลำปาง เพื่อรองรับการใช้เชื้อเพลิงแข็งทดแทนที่เกิดจากการคัดแยกของบ้านสาและที่อื่นๆ
4. ดำเนินการขออนุญาตอย่างถูกต้องตามที่ EIA/กฎหมายกำหนด

เทศบาลตำบลบ้านสา
1. จัดหา พื้นที่สำหรับก่อสร้างศูนย์จัดการวัสดุไม่ใช้แล้ว
2. กำหนดแนวทาง การรวบรวม/จัดเก็บและคัดแยกวัสดุไม่ใช้แล้ว ของ ต.บ้านสา
3. ควบคุมการดำเนินงานของศูนย์จัดการวัสดุไม่ใช้แล้วอย่างต่อเนื่อง
4. ให้ความเห็นชอบ ต่อโครงการจัดการวัสดุไม่ใช้แล้วของบ้านสา และเห็นชอบให้แก้ไข EIA เพื่อให้นำเชื้อเพลิงแข็งทดแทน มาใช้งานที่ปูนลำปาง

การมีส่วนร่วมของชุมชน

จากการศึกษาดูงานจากหน่วยงานต่าง ๆ เทศบาลตำบลบ้านสาร่วมกับบริษัทปูนซิเมนต์ไทย (ลำปาง) จำกัด ได้มีแนวคิดในการปรับปรุงพัฒนาเพื่อให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและชุมชนตำบลบ้านสา เพื่อให้การจัดการขยะให้ถูกสุขลักษณะ ไม่มีผลกระทบต่อประชาชน และมีความยั่งยืน โดยเริ่มจากสร้างความเข้าใจให้แก่ชุมชนในเรื่องการจัดการขยะอย่างถูกวิธี จึงได้จัดทำโครงการขึ้นมารองรับขยะจากชุมชน

โดยแบ่งประเภทขยะดังนี้
- ขยะรีไซเคิล » โครงการธนาคารขยะรีไซเคิลตำบลบ้านสา
- ขยะอันตราย » โครงการชุมชนปลอดขยะอันตราย
- เศษอาหาร » ครงการทำปุ๋ยหมักจากเศษพืช, การทำน้ำหมักชีวภาพ
- ขยะที่ไม่สามารถแยกได้ » ศูนย์จัดการวัสดุไม่ใช้แล้วฯ

การจัดการขยะเทศบาลตำบลบ้านสา
1. โครงการธนาคารขยะรีไซเคิลตำบลบ้านสา เทศบาลตำบลบ้านสา » ปูนลำปาง
2. โครงการชุมชนปลอดขยะอันตราย เทศบาลตำบลบ้านสา » ปูนลำปาง
3. โครงการทำน้ำหมักจากขยะเปียกปุ๋ยหมักจากเศษพืช เทศบาลตำบลบ้านสา » ปูนลำปาง » สถานีพัฒนาที่ดินจังหวัดลำปาง
4. ศูนย์จัดการวัสดุไม่ใช้แล้วแบบมีส่วนร่วม เทศบาลตำบลบ้านสา » ปูนลำปาง » ม.เทคโนโลยีราชมงคลฯ
การกำจัดขยะในครัวเรือน


การมีส่วนร่วมของชุมชน
ในระยะแรกจะเป็นการรณรงค์ให้ราษฎรรู้จักถึงประเภทขยะ และรู้จักวิธีการคัดแยกขยะเบื้องต้นได้ “โครงการธนาคารขยะรีไซเคิลตำบลบ้านสา” เป็นโครงการหนึ่งที่ทำให้ราษฎรได้รู้ถึงคุณค่าของขยะที่สามารถเปลี่ยนเป็น “รายได้” ได้

การประชาสัมพันธ์โครงการ...
- การประชาคมหมู่บ้านทุกหมู่บ้าน
- การประชาสัมพันธ์เสียงตามสายภายในหมู่บ้าน

การประชาคมหมู่บ้าน ประชาสัมพันธ์โครงการธนาคารขยะรีไซเคิลตำบล บ้านสา และการสาธิตวิธีการคัดแยกขยะให้มีราคาสูง

การสร้างความเข้าใจให้กับชุมชน


โครงการธนาคารขยะรีไซเคิลตำบลบ้านสา

โครงการฯ นี้ได้ดำเนินมาแล้ว 1 ปี 7 เดือน ในระยะแรกประชาชนยังขาดความเข้าใจ และวิธีการเข้าร่วมโครงการฯ แต่เมื่อพนักงานเทศบาลตำบลบ้านสาได้เข้าไปอธิบายวัตถุประสงค์ของโครงการฯ วิธีการดำเนินงาน และผลประโยชน์ต่าง ๆ ที่จะได้รับ ทำให้ประชาชนเกิดความสนใจในระดับหนึ่ง ในปี 2554 กำหนดเป้าหมายครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการ 300 ครัวเรือนนั้นมีจำนวนครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการทั้งสิ้น 334 ครัวเรือน ถือว่าบรรลุเป้าหมายของโครงการที่วางไว้ และยอดรับซื้อขยะรีไซเคิลจำนวน 199,140.68 บาท โดยมีวิธีการดำเนินการ ดังนี้


โครงการฯ ในปี 2555 ได้มีประชาชนได้ให้ความสนใจเพิ่มมากขึ้นซึ่งกำหนดเป้าหมายครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการ 500 ครัวเรือน และปัจจุบันดำเนินการมาแล้ว 9 เดือน มียอดจำนวนครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการ 578 ครัวเรือน ยอดรับซื้อ 371,532.24 บาท


ผลที่ได้จากการดำเนินการโครงการธนาคารขยะรีไซเคิลตำบลบ้านสา
1. ประชาชนรู้ถึงวิธีการคัดแยกขยะในครัวเรือน
2. ปริมาณขยะที่รถเก็บขยะของเทศบาลฯ มีปริมาณที่ลดลง เนื่องจากประชาชนรู้จักวิธีการคัดแยกขยะ
3. ประชาชนที่เข้าร่วมโครงการมีรายได้เพิ่มขึ้น
4. เป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับชุมชนอื่น ตลอดจนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้นำไปเป็นแบบอย่าง



เมื่อมีการดำเนินโครงการทั้ง 3 โครงการ เพื่อเป็นการรองรับขยะที่จะเกิดขึ้นภายในชุมชน สามารถลดปริมาณขยะ ได้มากแต่ยังมีขยะที่ไม่สามารถนำไปขายได้ เป็นอำนาจหน้าที่ของเทศบาลฯ ที่จะต้องดำเนินการจัดการให้อย่างถูกวิธีและไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและต่อชุมชนเอง